Giáo dục tiểu học là gì? Những điều cần biết về ngành giáo dục tiểu học

Giáo dục tiểu học là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục phổ thông, nơi đặt nền móng cho sự phát triển toàn diện về trí tuệ, nhân cách và kỹ năng sống của trẻ từ 6 đến 11 tuổi. Vậy ngành này học những gì, cần tố chất nào và cơ hội việc làm ra sao? Bài viết dưới đây của VietGuru sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, vai trò cùng triển vọng nghề nghiệp của một ngành vừa giàu ý nghĩa, vừa có nhu cầu nhân lực ổn định này nhé.

1. Giáo dục tiểu học là gì?

Giáo dục tiểu học là cấp học đầu tiên của giáo dục phổ thông, dành cho trẻ từ 6 đến 11 tuổi (lớp 1 đến lớp 5). Ở bậc học này, trẻ chuyển từ vui chơi sang học tập có hệ thống: biết đọc, biết viết, biết tính toán và bước đầu hiểu về tự nhiên, xã hội.

1.1. Vị trí của chương trình giáo dục tiểu học trong hệ thống giáo dục

Theo Luật Giáo dục 2019, giáo dục phổ thông gồm ba cấp: tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông. Như vậy, giáo dục tiểu học giữ vị trí “cầu nối” then chốt:

• Đứng sau giáo dục mầm non (nhà trẻ, mẫu giáo): tiếp nối quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục ban đầu.
• Đứng trước giáo dục trung học cơ sở (cấp 2): chuẩn bị nền tảng kiến thức, kỹ năng để học sinh học tiếp lên các cấp cao hơn.
• Là cấp học bắt buộc: Luật Giáo dục 2019 quy định giáo dục tiểu học là giáo dục bắt buộc, nghĩa là mọi trẻ em trong độ tuổi đều có quyền và nghĩa vụ hoàn thành bậc học này.
• Thời gian học 5 năm, từ lớp 1 đến lớp 5; tuổi vào lớp 1 là 6 tuổi (tính theo năm).

1.2. Mục tiêu của giáo dục tiểu học

Mục tiêu cốt lõi của giáo dục tiểu học là đặt nền móng ban đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Luật Giáo dục 2019 (Điều 29) và Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đều xác định rằng bậc học này giúp học sinh hình thành những cơ sở đầu tiên về phẩm chất và năng lực, đồng thời chuẩn bị để các em học tiếp lên trung học cơ sở.

Cụ thể, mục tiêu của giáo dục tiểu học thể hiện ở ba nhóm:

Về kiến thức, kỹ năng nền tảng

• Biết đọc, biết viết, biết tính toán ở mức căn bản.
• Có hiểu biết ban đầu về tự nhiên, xã hội, lịch sử, địa lý, khoa học và con người.
• Hình thành thói quen, nếp sinh hoạt cần thiết trong học tập và cuộc sống.

Về phẩm chất 

Chương trình GDPT 2018 hướng đến 5 phẩm chất chủ yếu:

• Yêu nước 
• Nhân ái
• Chăm chỉ
• Trung thực 
• Trách nhiệm

Về năng lực

Học sinh được hình thành 10 năng lực cốt lõi:

• 3 năng lực chung: Tự chủ và tự học; Giải quyết vấn đề và sáng tạo; Giao tiếp và hợp tác
• 7 năng lực đặc thù: Ngôn ngữ; Tính toán; Công nghệ; Khoa học; Tin học; Thể chất; Thẩm mỹ

Mục tiêu của giáo dục tiểu học

Điểm khác biệt đáng chú ý là giáo dục tiểu học hiện nay không chỉ chú trọng “dạy chữ” mà còn chuyển mạnh sang phát triển phẩm chất và năng lực. Trẻ không chỉ cần biết làm phép tính, mà còn cần biết tự chăm sóc bản thân, hợp tác với bạn bè và yêu thương gia đình, cộng đồng.

Bài viết liên quan: Kinh tế giáo dục

1.3. Chương trình học của giáo dục tiểu học

Hiện nay, các trường tiểu học trên cả nước thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT ngày 26/12/2018, gồm chương trình tổng thể cùng các chương trình môn học và hoạt động giáo dục của từng cấp. Chương trình này được áp dụng ở cấp tiểu học từ năm học 2020–2021, bắt đầu từ lớp 1 rồi mở rộng dần lên các lớp trên.

Ở giáo dục tiểu học, chương trình gồm môn học bắt buộc, hoạt động giáo dục bắt buộc và môn tự chọn:

Học sinh học 2 buổi/ngày, mỗi tiết 35 phút. Chương trình được thiết kế theo hướng tích hợp ở lớp dưới, phân hóa dần ở lớp trên, và lấy học sinh làm trung tâm.

2. Ngành giáo dục tiểu học là gì?

Ngành Giáo dục tiểu học là ngành sư phạm đào tạo giáo viên dạy các môn học và tổ chức hoạt động giáo dục cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Ngành này đào tạo đội ngũ nhà giáo vững chuyên môn, giỏi nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục tiểu học trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Theo Luật Giáo dục 2019, giáo viên tiểu học phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên. Đây là “tấm vé” bắt buộc để bước vào nghề, và cũng là lý do ngành Giáo dục tiểu học luôn giữ vị trí quan trọng trong các trường sư phạm.

2.1. Ngành giáo dục tiểu học cần học những môn gì?

Một giáo viên tiểu học có thể đứng lớp dạy gần như mọi môn, từ Toán, Tiếng Việt đến Tự nhiên và Xã hội. Vì vậy, chương trình đào tạo được thiết kế toàn diện, gồm hai mảng chính: kiến thức và kỹ năng nghề.

Về kiến thức

Về kỹ năng

• Lập kế hoạch: Xây dựng kế hoạch giáo dục theo học kỳ, năm học và thiết kế bài học theo hướng đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra và đánh giá.
• Tổ chức dạy học: Linh hoạt theo điều kiện thực tế; dạy học sinh cách tự học, tự đánh giá; ứng dụng công nghệ thông tin và phương tiện dạy học hiện đại.
• Dạy học đặc thù: Dạy lớp ghép, dạy học hòa nhập cho học sinh khuyết tật.
• Công tác chủ nhiệm và Đội: Làm chủ nhiệm lớp, phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, giáo dục học sinh cá biệt, lập và lưu trữ hồ sơ học sinh.

Bên cạnh đó, nhiều trường còn đặt chuẩn đầu ra về ngoại ngữ (thường bậc 3/6, tương đương B1) và tin học cơ bản phục vụ giảng dạy.

Ngành giáo dục tiểu học cần học những môn gì?

2.2. Thời gian đào tạo và văn bằng tốt nghiệp ngành giáo dục tiểu học

• Thời gian đào tạo: 4 năm (hệ chính quy). Sinh viên có thể rút ngắn hoặc kéo dài thời gian học tùy theo quy chế đào tạo tín chỉ của từng trường.
• Khối lượng học tập: Tối thiểu 120 tín chỉ, theo chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học của Bộ GD&ĐT. Con số này chưa tính Giáo dục thể chất và Giáo dục quốc phòng – an ninh.
• Thực tập sư phạm: Sinh viên được kiến tập, thực tập tại các trường tiểu học để làm quen với môi trường lớp học và tâm lý học sinh ngay khi còn đi học.
• Văn bằng: Tốt nghiệp được cấp bằng Cử nhân Giáo dục tiểu học. Đây là văn bằng đạt trình độ chuẩn để giảng dạy tại các trường tiểu học công lập và ngoài công lập.

Bài viết liên quan: Luật kinh tế

3. Mã ngành và tổ hợp xét tuyển ngành giáo dục tiểu học

Trước khi đăng ký nguyện vọng xét tuyển ngành Giáo dục tiểu học, thí sinh cần nắm chắc 2 thông tin: mã ngành và tổ hợp xét tuyển. 

Mã ngành

Theo Danh mục thống kê ngành đào tạo của Bộ GD&ĐT, ngành Giáo dục Tiểu học có mã 7140202. Mã ngành này được thống nhất ở mọi trường đại học trên cả nước.

Một số trường còn mở chương trình định hướng riêng dưới cùng mã ngành, nhận diện bằng ký tự bổ sung. 

Ví dụ: Trường ĐHSP Hà Nội tuyển sinh năm 2026 cả Giáo dục Tiểu học (7140202) và Giáo dục Tiểu học – Sư phạm Tiếng Anh (7140202K). Khi đăng ký, bạn cần ghi đúng mã của chương trình mình chọn.

Tổ hợp xét tuyển

Ngành Giáo dục tiểu học đòi hỏi người dạy nắm vững cả Toán lẫn Tiếng Việt. Vì vậy, hầu hết các tổ hợp đều có Toán và Ngữ văn, kết hợp với một môn thứ ba tùy từng trường:

• D01: Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh
• C04: Ngữ văn, Toán, Địa lí
• C03: Ngữ văn, Toán, Lịch sử
• B03: Toán, Ngữ văn, Sinh học
• C14: Ngữ văn, Toán, Giáo dục công dân
• X01: Ngữ văn, Toán, Giáo dục kinh tế và pháp luật
• A00: Toán, Vật lí, Hóa học
• A01: Toán, Vật lí, Tiếng Anh
• C00: Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí

Lưu ý: Mỗi trường được tự chọn tổ hợp, nên danh sách trên chỉ mang tính tham khảo. Hãy kiểm tra đề án tuyển sinh chính thức của trường bạn định đăng ký.

Mã ngành và tổ hợp xét tuyển ngành giáo dục tiểu học

4. Học ngành giáo dục tiểu học cần có những tố chất gì?

Giáo dục tiểu học không chỉ là truyền đạt kiến thức mà giáo viên còn là người định hướng nhân cách, là người mẹ, người cha thứ hai của trẻ trong những năm đầu đời đi học. Vì vậy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, ngành Giáo dục tiểu học đòi hỏi những tố chất riêng về phẩm chất, năng lực và kỹ năng. 

Yêu trẻ và kiên nhẫn

Đây là tố chất quan trọng nhất. Học sinh tiểu học hiếu động, dễ xao nhãng và cần được hướng dẫn tỉ mỉ, lặp đi lặp lại. Một giáo viên yêu trẻ sẽ:

• Kiên nhẫn giải thích một vấn đề nhiều lần mà không nóng vội.
• Tôn trọng sự khác biệt về tốc độ tiếp thu của từng em.
• Tạo cảm giác an toàn để trẻ dám hỏi, dám sai và dám thử.

Đạo đức, tinh thần trách nhiệm

Trẻ ở độ tuổi 6–11 học bằng cách quan sát và bắt chước. Mỗi lời nói, hành vi của giáo viên đều có thể trở thành “khuôn mẫu” cho học sinh. Vì vậy, người học ngành cần có lối sống chuẩn mực, trung thực, công bằng và tận tâm với nghề. Đây chính là tiêu chuẩn đầu tiên về phẩm chất nhà giáo trong chuẩn nghề nghiệp.

Kiến thức nền tảng toàn diện

Giáo viên tiểu học thường dạy nhiều môn, do đó, người học cần có:

• Nền tảng vững về Toán và Tiếng Việt: hai môn cốt lõi của bậc tiểu học.
• Hiểu biết rộng về tự nhiên, xã hội, lịch sử, địa lí, khoa học.
• Tinh thần tự học: liên tục cập nhật chương trình và phương pháp dạy học mới.

Khả năng truyền đạt, giao tiếp

Giải thích một khái niệm cho trẻ 7 tuổi khó hơn nhiều so với người lớn. Giáo viên cần:

• Diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu, dùng ví dụ gần gũi và hình ảnh trực quan.
• Giọng nói rõ ràng, truyền cảm, chữ viết đẹp và chuẩn mực (vì trẻ tập viết theo mẫu của cô thầy).
• Kết nối tốt với phụ huynh để cùng theo dõi và hỗ trợ sự phát triển của trẻ.

Sáng tạo và linh hoạt

Một tiết học hấp dẫn với trẻ thường cần có trò chơi, câu chuyện, bài hát hoặc hoạt động trải nghiệm. Giáo viên sáng tạo sẽ biến bài học khô khan thành trải nghiệm thú vị. Họ cũng xử lý linh hoạt những tình huống bất ngờ trong lớp như trẻ mâu thuẫn, khóc nhè hay mất tập trung.

Kỹ năng quản lý lớp học và ứng dụng công nghệ

• Quản lý lớp học: Duy trì nề nếp, kỷ luật tích cực, xây dựng môi trường học tập thân thiện, an toàn.
• Ứng dụng công nghệ thông tin: Sử dụng bài giảng điện tử, học liệu số, phần mềm dạy học.
• Ngoại ngữ: Ngày càng cần thiết, đặc biệt với các chương trình như Giáo dục tiểu học – Sư phạm Tiếng Anh.

Học ngành giáo dục tiểu học cần có những tố chất gì?

Bài viết liên quan: Quản trị kinh doanh

5. Lời kết

Nếu bạn đang là sinh viên sư phạm và cảm thấy áp lực trước những bài tiểu luận về tâm lý học tiểu học, phương pháp dạy học hay đánh giá kết quả học tập, dịch vụ viết thuê tiểu luận tại VietGuru sẽ là người đồng hành đáng tin cậy. Đội ngũ chuyên viên có nền tảng chuyên môn trong lĩnh vực giáo dục của chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn từ khâu chọn đề tài, xây dựng đề cương, tìm tài liệu tham khảo đến hoàn thiện bài viết đúng cấu trúc, đúng định dạng và đúng hạn. 

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ giáo dục tiểu học là gì, nắm được vị trí, mục tiêu và chương trình học, cũng như những thông tin quan trọng về ngành học này. Nếu bạn yêu trẻ, kiên nhẫn và muốn góp phần xây dựng tương lai từ những bước đi đầu tiên, đây chắc chắn là ngành học xứng đáng để bạn theo đuổi và gắn bó lâu dài.

Nguồn tham khảo:

1. Luật số 43/2019/QH14 của Quốc hội: Luật Giáo dục – Cổng TTĐT Chính phủ: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2019/07/43.signed.pdf
2. Chương trình giáo dục phổ thông – Chương trình tổng thể, ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT – LuatVietnam: https://luatvietnam.vn/giao-duc/thong-tu-32-2018-tt-bgddt-ban-hanh-chuong-trinh-giao-duc-pho-thong-moi-169745-d1.html
3. Chương trình đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học – mã 7140202 (Quyết định 2423/QĐ-ĐHCT) – Trường Đại học Cần Thơ (2023): https://www.ctu.edu.vn/ctdt/k49/31_7140202_GiaoDucTieuHoc.pdf
4. Thông tư 17/2021/TT-BGDĐT quy định về chuẩn chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học – Cổng TTĐT Chính phủ: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2021/07/17-bgd.signed.pdf
5. Thông tư số 09/2022/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo: Quy định Danh mục thống kê ngành đào tạo của giáo dục đại học – Cổng TTĐT Chính phủ: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2022/06/09-bgddt.pdf
6. Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ban hành quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông – Cổng TTĐT Chính phủ: https://congbao.chinhphu.vn/van-ban/thong-tu-so-20-2018-tt-bgddt-27411.htm