Tiểu luận triết học về con người: Mẫu tham khảo và đề tài hay

Bạn cần viết tiểu luận triết học về con người nhưng chưa biết chọn đề tài nào, triển khai ra sao? Trong bài viết này, VietGuru đã tổng hợp sẵn cho bạn những đề tài hay, có tính thực tiễn cao, cùng dàn ý chi tiết từng phần và mẫu tiểu luận tham khảo hấp dẫn. Chỉ cần theo dõi và áp dụng, bạn có thể hoàn thành bài tiểu luận chặt chẽ, đúng chuẩn học thuật và đạt điểm cao. 

1. Quan niệm về con người trong triết học

Trước khi bắt tay viết một tiểu luận triết học về con người, bạn cần hiểu nhân loại đã lý giải về chính mình như thế nào qua hàng nghìn năm. Nắm vững những quan niệm này sẽ giúp bài tiểu luận của bạn có cơ sở lý luận vững chắc và lập luận thuyết phục hơn.

1.1. Quan niệm về con người trong triết học phương Đông

Triết học phương Đông luôn đặt con người trong quan hệ với trời đất và xã hội. Theo Tạp chí Triết học, triết học phương Đông cổ, trung đại thiên về nhân sinh quan con người.

• Nho giáo: Khổng Tử lấy chữ “Nhân” làm gốc. Mạnh Tử cho rằng “tính người vốn thiện”, còn Tuân Tử phản bác rằng “tính người vốn ác”. Dù vậy, cả hai đều tin mọi người có khả năng trở nên tốt nếu biết tu dưỡng.
• Đạo gia: Con người là một phần của “Đạo”, sống tốt nhất khi thuận theo tự nhiên, “vô vi”.
• Phật giáo: Thuyết “Vô ngã” phủ nhận một cái tôi cố định, thường hằng và duy nhất. Con người chỉ là sự hội tụ tạm thời của ngũ uẩn.

1.2. Quan niệm về con người trong triết học phương Tây

Triết học phương Tây giải thích con người chủ yếu bằng lý trí. Mạch tư tưởng này phát triển qua nhiều giai đoạn rõ rệt:

• Thời cổ đại: Con người bắt đầu được đặt vào trung tâm suy tư. Lời khuyên nổi tiếng gắn với Socrates là “Con người, hãy nhận thức chính mình!”. Aristotle thì coi con người là một động vật chính trị, tức chỉ hoàn thiện khi sống trong cộng đồng. 
• Thời Trung cổ: Thần học chi phối tư tưởng. Con người bị xem là tạo vật của Thượng đế, cuộc sống trần thế chỉ là bước chuẩn bị cho đời sau.
• Thời Phục hưng và Cận đại: Con người được “giải phóng” khỏi thần quyền. Descartes khẳng định “Tôi tư duy, vậy tôi tồn tại”, đề cao lý trí như bản chất người. Kant xem con người là chủ thể đạo đức tự do.

Về sau, những suy tư này hình thành ngành nhân học triết học, nghiên cứu bản tính con người bằng phương pháp triết học, quan tâm đến vị trí của con người trong vũ trụ và mục đích, ý nghĩa của đời sống con người.

Quan niệm về con người trong triết học phương Tây

1.3. Quan niệm về con người trước Mác

Đây là phần giúp tiểu luận triết học về con người làm nổi bật bước tiến của triết học Mác. Trước Mác có hai khuynh hướng chính:

• Duy tâm (tiêu biểu là Hegel): đề cao mặt tinh thần, xem con người là sản phẩm của ý niệm tuyệt đối.
• Duy vật siêu hình: chỉ thấy con người tự nhiên, con người sinh học.

Feuerbach tiến xa nhất khi cho rằng Thượng đế thực chất là bản chất con người được phóng chiếu ra bên ngoài. Tuy nhiên, ông vẫn hiểu con người một cách trừu tượng, nên bị Mác và Ăngghen phê phán trong Hệ tư tưởng Đức và Luận cương về Feuerbach.

Hạn chế chung: nhìn con người phiến diện, tách khỏi thực tiễn lao động và quan hệ xã hội. Đây chính là tiền đề để triết học Mác khẳng định: bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội.

Có thể bạn quan tâm: Tiểu luận tranh chấp đất đai

2. Những mẫu tiểu luận triết học về con người tiêu biểu

Quan điểm Mác – Lênin về con người là nội dung trọng tâm, xuất hiện trong hầu hết các đề tài tiểu luận triết học về con người ở bậc đại học và sau đại học. Khác với các quan niệm trước đó, triết học Mác – Lênin nhìn con người như một thực thể thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội, và khẳng định bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội. 

Dưới đây là những mẫu tiểu luận triết học về con người tiêu biểu mà VietGuru đã tổng hợp:

Mẫu 1:

Bài tiểu luận “Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người” là một mẫu tiểu luận triết học về con người có bố cục chặt chẽ, dễ tham khảo. 

• Phần mở đầu xuất phát từ mục tiêu phát triển con người Việt Nam toàn diện theo Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII để nêu lý do chọn đề tài. 
• Phần nội dung điểm lại các quan niệm trước Mác, chỉ ra hạn chế chung là nhìn con người trừu tượng, rồi làm rõ quan điểm Mác: con người vừa là sản phẩm của tự nhiên và xã hội, vừa là chủ thể cải tạo tự nhiên, trong đó lao động giữ vai trò quyết định. 
• Phần kết luận khẳng định giá trị của học thuyết và liên hệ với vấn đề phát triển con người trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta.

Tải miễn phí: TẠI ĐÂY

Mẫu 2:

Bài tiểu luận “Vận dụng quan điểm triết học Mác về bản chất của con người để phân tích tầm quan trọng của nhân tố con người trong nền kinh tế tri thức” là mẫu tiểu luận triết học về con người gắn lý luận với thực tiễn rất rõ nét. 

• Phần mở đầu khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lực lượng sản xuất, đặc biệt trong nền kinh tế tri thức và công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta. 
• Phần nội dung làm rõ hai luận điểm cốt lõi của Mác: con người là thực thể thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội, và bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội, từ đó phân tích vai trò của con người với tư cách là chủ thể sáng tạo tri thức. 
• Phần kết luận nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng đòi hỏi của nền kinh tế tri thức.

Tải miễn phí: TẠI ĐÂY

Mẫu 3:

Bài tiểu luận “Quan điểm của triết học Mác – Lênin về con người và vấn đề xây dựng nguồn lực con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở nước ta” là mẫu tiểu luận triết học về con người có bố cục mạch lạc, đi từ lý luận đến giải pháp. 

• Phần mở đầu làm rõ tính cấp thiết của việc phát triển nguồn lực con người trong bối cảnh kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế, đồng thời xác định mục tiêu là đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát huy nhân tố con người Việt Nam. 
• Phần nội dung gồm ba mục: cơ sở lý luận Mác – Lênin về con người (thống nhất giữa mặt sinh học và xã hội, là chủ thể và sản phẩm của lịch sử); thực trạng nguồn nhân lực Việt Nam với ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân; cùng các giải pháp cho Nhà nước, cơ sở đào tạo và đơn vị sử dụng lao động. 
• Phần kết luận khẳng định nguồn lực con người là nhân tố quyết định thành công của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Mẫu tiểu luận triết học về con người tiêu biểu

Tải miễn phí: TẠI ĐÂY

Mẫu 4:

Bài tiểu luận “Vấn đề con người – Nguồn lực con người trong quá trình xây dựng nền kinh tế mới” là mẫu tiểu luận triết học về con người gắn chặt với bối cảnh đổi mới kinh tế ở Việt Nam. 

• Phần mở đầu đặt vấn đề từ thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và công cuộc đổi mới từ Đại hội VI (1986), khẳng định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển kinh tế – xã hội. 
• Phần nội dung trước hết trình bày cơ sở lý luận Mác – Lênin: phê phán các quan niệm tôn giáo, duy tâm và Feuerbach, rồi làm rõ bản chất sinh học, bản chất xã hội của con người cùng mối quan hệ giữa hai mặt này. Trên nền tảng đó, bài viết phân tích truyền thống, nhân cách và nguồn lực con người Việt Nam hiện nay cùng thực trạng của vấn đề. 
• Phần kết luận nhấn mạnh vai trò to lớn của nguồn lực con người đối với công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Tải miễn phí: TẠI ĐÂY

Mẫu 5:

Bài tiểu luận “Vấn đề triết học về con người và con người trong quá trình đổi mới hiện nay” là mẫu tiểu luận triết học về con người có phần lý luận được phân tích sâu và chặt chẽ. 

• Phần mở đầu đặt vấn đề từ yêu cầu của kỷ nguyên kinh tế tri thức, khẳng định con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững, nên cần phát triển con người toàn diện cả về thể lực lẫn trí lực thông qua giáo dục, đào tạo. 
• Phần nội dung phê phán tính siêu hình của các quan niệm trước Mác, sau đó làm rõ luận điểm “bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội” với các khía cạnh: vai trò quyết định của quan hệ sản xuất, sự thống nhất giữa hiện tại và truyền thống, giữa bản chất chung và biểu hiện cụ thể của từng cá nhân. Từ nền tảng đó, bài viết liên hệ với vấn đề con người trong công cuộc đổi mới ở nước ta. 
• Phần kết luận nhấn mạnh yêu cầu xây dựng con người Việt Nam vừa có tri thức, vừa có đạo đức để đáp ứng mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Tải miễn phí: TẠI ĐÂY

Có thể bạn quan tâm: Tiểu luận ô nhiễm môi trường

3. Đề tài tiểu luận triết học về con người

Chọn đúng đề tài là bước quyết định đến 50% thành công của một tiểu luận triết học về con người. Một đề tài tốt cần vừa có cơ sở lý luận vững chắc, vừa gắn với những vấn đề thực tiễn mà người viết và người đọc đều quan tâm. Dưới đây là 20 đề tài tiểu luận triết học về con người hấp dẫn, có tính thực tiễn cao, được chia theo từng nhóm để bạn dễ lựa chọn.

Nhóm 1: Bản chất con người trong bối cảnh công nghệ

• Quan điểm Mác – Lênin về bản chất con người và vấn đề con người trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI).
• Lao động sáng tạo theo quan điểm triết học Mác và nguy cơ “tha hóa” con người trước tự động hóa.
• Mạng xã hội và sự biến đổi các quan hệ xã hội của giới trẻ Việt Nam dưới góc nhìn triết học.

Nhóm 2: Phát triển con người và nguồn nhân lực

• Vận dụng quan điểm “bản chất con người là tổng hòa các quan hệ xã hội” vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong chuyển đổi số.
• Mối quan hệ giữa mặt sinh học và mặt xã hội của con người và vấn đề chăm sóc sức khỏe tinh thần cho sinh viên hiện nay.
• Tư tưởng Hồ Chí Minh về “trồng người” và ý nghĩa đối với đổi mới giáo dục ở Việt Nam.
• Con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển: thực tiễn qua chính sách phát triển kinh tế – xã hội ở Việt Nam giai đoạn 2021–2030.

Nhóm 3: Cá nhân, xã hội và đạo đức

• Quan hệ giữa cá nhân và xã hội theo triết học Mác – Lênin và vấn đề lối sống thực dụng của một bộ phận giới trẻ.
• Quan niệm Nho giáo về con người và giá trị của nó trong xây dựng đạo đức gia đình Việt Nam hiện đại.
• Tự do và trách nhiệm của con người: từ lý luận triết học đến hành vi công dân trên không gian mạng.
• Vấn đề giải phóng con người trong triết học Mác và sự nghiệp thúc đẩy bình đẳng giới ở Việt Nam.

Đề tài tiểu luận triết học về con người

Nhóm 4: Con người, tự nhiên và văn hóa

• Quan hệ biện chứng giữa con người và tự nhiên trong triết học Mác và vấn đề phát triển bền vững ở Việt Nam.
• Con người là chủ thể sáng tạo văn hóa: liên hệ với việc gìn giữ bản sắc dân tộc trong hội nhập quốc tế.
• Quan niệm “Vô ngã” của Phật giáo và ý nghĩa đối với việc giảm áp lực, lo âu của con người hiện đại.
• So sánh quan niệm về con người trong triết học phương Đông và triết học Mác – Lênin: giá trị kế thừa đối với xây dựng con người Việt Nam.

Nhóm 5: Con người trong những vấn đề mới của thời đại

• Quan điểm Mác – Lênin về nhu cầu và lợi ích của con người và vấn đề tiêu dùng bền vững của giới trẻ hiện nay.
• Vai trò của thực tiễn trong sự hình thành nhân cách con người và ý nghĩa đối với hoạt động tình nguyện của sinh viên.
• Con người là chủ thể và sản phẩm của lịch sử: liên hệ với vai trò của thế hệ Gen Z trong kỷ nguyên số.
• Vấn đề tha hóa con người trong triết học Mác và hiện tượng “nghiện” thiết bị công nghệ ở người trẻ.
• Quan điểm triết học về con người và vấn đề già hóa dân số ở Việt Nam hiện nay.

Có thể bạn quan tâm: Tiểu luận thu hút vốn đầu tư nước ngoài

4. Lời kết

Nếu bạn đang chịu áp lực về thời gian hoặc chưa tự tin với khả năng lập luận của mình, dịch vụ viết thuê tiểu luận tại VietGuru sẽ là người đồng hành đáng tin cậy. Đội ngũ chuyên viên am hiểu triết học của VietGuru sẽ hỗ trợ bạn từ khâu chọn đề tài, xây dựng dàn ý đến hoàn thiện bài viết theo đúng yêu cầu của giảng viên. Mỗi bài tiểu luận đều được đầu tư nội dung chỉn chu, trích dẫn nguồn rõ ràng và trình bày chuẩn học thuật. 

Hy vọng những mẫu tham khảo và đề tài gợi ý trong bài viết đã giúp bạn có thêm định hướng rõ ràng để hoàn thành bài tiểu luận triết học về con người. Khi nắm vững các quan niệm Đông – Tây, hiểu sâu quan điểm Mác – Lênin và biết liên hệ với thực tiễn, bạn hoàn toàn có thể tạo nên một bài tiểu luận vừa chặt chẽ về lý luận, vừa giàu giá trị thực tiễn.

Nguồn tham khảo:

1. Xunzi – Stanford Encyclopedia of Philosophy: https://plato.stanford.edu/entries/Xunzi/
2. Mind in Indian Buddhist Philosophy – Stanford Encyclopedia of Philosophy: https://plato.stanford.edu/archives/Win2023/entries/mind-indian-buddhism/
3. Những thiếu sót của chủ nghĩa duy vật trước Mác – Tạp chí Khoa học ĐH Sư phạm TP.HCM: https://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/download/837/828