Vốn FDI là gì? Tìm hiểu nguồn vốn FDI và tình hình thu hút vốn FDI tại Việt Nam

Vốn FDI là gì mà được xem là “đòn bẩy” quan trọng giúp kinh tế Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ suốt nhiều năm qua? Bài viết sau đây của VietGuru sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm FDI, các hình thức FDI phổ biến, vai trò của nguồn vốn này, cùng bức tranh toàn cảnh về tình hình thu hút vốn FDI tại Việt Nam hiện nay. Cùng theo dõi nhé!

1. Vốn FDI là gì?

Bạn đọc tin “Việt Nam thu hút hàng chục tỷ USD vốn FDI” và tự hỏi những con số ấy đến từ đâu, ai rót tiền, và vì sao đó lại là tin vui cho nền kinh tế. Việc hiểu đúng vốn FDI là gì chính là chìa khóa để trả lời những câu hỏi ấy. 

1.1. Vốn FDI là gì? Giải nghĩa thuật ngữ Foreign Direct Investment

FDI là viết tắt của Foreign Direct Investment, nghĩa là đầu tư trực tiếp nước ngoài. Có thể hiểu đơn giản, vốn FDI là nguồn vốn mà cá nhân hoặc tổ chức ở một quốc gia bỏ ra để đầu tư kinh doanh lâu dài tại một quốc gia khác. Điểm quan trọng là nhà đầu tư trực tiếp tham gia quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh đó

Ví dụ: Một tập đoàn nước ngoài sang Việt Nam xây nhà máy, tuyển lao động và tự vận hành sản xuất chính là FDI. 

Theo chuẩn quốc tế của OECD, quan hệ FDI được xác định khi nhà đầu tư nước ngoài nắm từ 10% quyền biểu quyết trở lên trong doanh nghiệp. Vốn FDI cũng không chỉ là tiền mặt. Theo Luật Đầu tư 2025, vốn đầu tư bao gồm tiền và cả tài sản khác như máy móc, công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ.

1.2. Doanh nghiệp FDI là gì theo Luật Đầu tư hiện hành? 

“Doanh nghiệp FDI” là một cách gọi quen thuộc trên báo chí và trong đời sống. Tuy nhiên, Luật Đầu tư không dùng trực tiếp cụm từ này. Thuật ngữ pháp lý tương ứng chính là “tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”.

Theo khoản 22 Điều 3 Luật Đầu tư 2025 (hiệu lực từ 01/3/2026), đây là tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài là thành viên hoặc cổ đông. Nói ngắn gọn, chỉ cần có vốn ngoại góp vào, dù ít hay đến 100%, doanh nghiệp đã được xem là doanh nghiệp FDI.

Doanh nghiệp FDI là gì theo Luật Đầu tư hiện hành?

Không phải doanh nghiệp FDI nào cũng bị quản lý như nhau. Theo khoản 1 Điều 20 Luật Đầu tư 2025, tổ chức kinh tế phải đáp ứng điều kiện và thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi góp vốn, mua cổ phần vào doanh nghiệp khác hoặc thực hiện dự án đầu tư khác, nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ. Với công ty hợp danh, đó là khi đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài.
• Một tổ chức kinh tế thuộc trường hợp trên nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
• Nhà đầu tư nước ngoài cộng với tổ chức kinh tế thuộc trường hợp trên nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.

Nếu không thuộc các trường hợp này, doanh nghiệp được áp dụng điều kiện và thủ tục như nhà đầu tư trong nước (khoản 2 Điều 20). Nói cách khác, một công ty Việt có vài cổ đông ngoại nắm tỷ lệ nhỏ vẫn là “doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”, nhưng thủ tục đầu tư thì gần như doanh nghiệp nội.

2. Đặc điểm của nguồn vốn FDI 

Khi đã hiểu vốn FDI là gì, tiếp theo bạn cần tìm hiểu đặc điểm của nguồn vốn này. Vốn FDI có những đặc điểm cốt lõi sau:

• Mục tiêu hàng đầu là lợi nhuận: Nhà đầu tư rót vốn FDI trước hết để sinh lời. Khác với viện trợ hay vốn ODA, FDI không mang tính hỗ trợ. Nhà đầu tư chỉ chọn nơi có thị trường tiềm năng, chi phí hợp lý và môi trường kinh doanh ổn định. Vì vậy, quốc gia nào có môi trường đầu tư hấp dẫn hơn sẽ thu hút được nhiều vốn FDI hơn.
• Thu nhập phụ thuộc vào kết quả kinh doanh: Nhà đầu tư FDI không nhận lãi suất cố định như người cho vay. Họ hưởng lợi nhuận kinh doanh, dưới dạng cổ tức hoặc lợi nhuận giữ lại để tái đầu tư. Doanh nghiệp làm ăn tốt thì họ thu lời lớn. Doanh nghiệp thua lỗ thì họ cũng chịu rủi ro tương ứng. Nhờ đó, nhà đầu tư luôn có động lực để doanh nghiệp vận hành hiệu quả.
• Có tỷ lệ góp vốn đủ để tham gia điều hành: Theo chuẩn thống kê quốc tế của OECD, nhà đầu tư phải nắm từ 10% quyền biểu quyết trở lên thì khoản đầu tư mới được xem là FDI. Tại Việt Nam, Luật Đầu tư 2025 không đặt mức tối thiểu chung. Tuy nhiên, với một số ngành nghề hạn chế, Nhà nước có thể quy định tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài (Điều 8). Tỷ lệ góp vốn sẽ quyết định quyền quản lý, lợi nhuận và rủi ro của mỗi bên.
• Nhà đầu tư tự quyết và tự chịu trách nhiệm: Nhà đầu tư FDI được chủ động chọn lĩnh vực, hình thức đầu tư, quy mô và cách vận hành doanh nghiệp. Khoản 2 Điều 5 Luật Đầu tư 2025 khẳng định nhà đầu tư được tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về hoạt động kinh doanh của mình. Luật cũng cấm Nhà nước ép nhà đầu tư thực hiện một số yêu cầu, chẳng hạn bắt buộc đạt tỷ lệ nội địa hóa hay xuất khẩu theo chỉ tiêu (Điều 10).
• Gắn bó lâu dài, khó “rút đi” đột ngột: Vốn FDI thường nằm trong nhà xưởng, máy móc và dây chuyền sản xuất, nên không thể rút ra trong một sớm một chiều như vốn đầu tư chứng khoán. Đây là lý do FDI được xem là nguồn vốn ổn định, ít gây biến động cho nền kinh tế.
• Đi kèm công nghệ và kinh nghiệm quản trị: Khi rót vốn, nhà đầu tư nước ngoài thường mang theo công nghệ, kỹ thuật sản xuất và phương thức quản lý hiện đại. Lao động và doanh nghiệp trong nước có cơ hội học hỏi, nâng cao tay nghề và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đó là “giá trị cộng thêm” mà các nguồn vốn khác khó mang lại.

Đặc điểm của nguồn vốn FDI

Tìm hiểu thêm: Chính sách kinh tế

3. Các hình thức đầu tư vốn FDI

Hiểu vốn FDI là gì mới chỉ là bước đầu. Điều nhà đầu tư thực sự cần biết là dòng vốn ấy có thể “vào” Việt Nam bằng những con đường nào. Dưới đây là những hình thức đầu tư vốn FDI mà bạn cần biết:

3.1. Thành lập tổ chức kinh tế 100% vốn nước ngoài

Đây là hình thức nhà đầu tư nước ngoài tự bỏ toàn bộ vốn để lập doanh nghiệp mới tại Việt Nam. Doanh nghiệp đó vẫn là pháp nhân Việt Nam và hoạt động theo pháp luật Việt Nam.

• Ưu điểm: Nhà đầu tư toàn quyền điều hành, bảo mật công nghệ, giữ trọn lợi nhuận và chủ động chiến lược.
• Hạn chế: Nhà đầu tư tự gánh mọi rủi ro, phải tự tìm hiểu thị trường, văn hóa và pháp lý, và không có đối tác địa phương hỗ trợ.

Lưu ý pháp lý:

• Doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường với nhà đầu tư nước ngoài (Điều 8). Một số ngành không cho phép sở hữu 100% vốn ngoại.
• Điểm mới của luật là nhà đầu tư được thành lập doanh nghiệp trước, sau đó mới làm thủ tục Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (khoản 2 Điều 19).
• Dự án của nhà đầu tư nước ngoài vẫn thuộc diện phải được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (Điều 26).

Hình thức này phù hợp với tập đoàn lớn, có công nghệ riêng và muốn kiểm soát tuyệt đối chuỗi sản xuất.

3.2. Doanh nghiệp liên doanh

Doanh nghiệp liên doanh là doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư Việt Nam cùng góp vốn thành lập, cùng quản lý và cùng chia lợi nhuận, rủi ro theo tỷ lệ góp vốn. Luật Đầu tư hiện hành không còn tách riêng thuật ngữ “liên doanh”. Về bản chất, đây vẫn là hình thức thành lập tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

• Ưu điểm: Nhà đầu tư ngoại tận dụng được hiểu biết thị trường, mạng lưới khách hàng và mặt bằng của đối tác Việt. Đối tác Việt tiếp cận được vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản trị.
• Hạn chế: Hai bên dễ bất đồng về chiến lược, phân chia quyền điều hành hoặc văn hóa doanh nghiệp.

Lưu ý pháp lý: Tỷ lệ vốn ngoại quyết định thủ tục. Nếu nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ, liên doanh phải làm thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi tiếp tục góp vốn vào doanh nghiệp khác hoặc thực hiện dự án mới. Nếu tỷ lệ này từ 50% trở xuống, liên doanh làm thủ tục như nhà đầu tư trong nước (Điều 20).

3.3. Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp

Thay vì “xây mới từ đầu”, nhà đầu tư nước ngoài có thể góp vốn, mua cổ phần hoặc mua lại phần vốn góp của doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Đây chính là con đường M&A (mua bán, sáp nhập), ngày càng phổ biến.

• Ưu điểm: Nhà đầu tư vào thị trường nhanh, kế thừa ngay nhà xưởng, thương hiệu, khách hàng và đội ngũ sẵn có.
• Hạn chế: Nhà đầu tư phải thẩm định kỹ tình hình tài chính, pháp lý và nợ tiềm ẩn của doanh nghiệp mục tiêu.

Điều kiện theo Điều 21 Luật Đầu tư 2025:

• Đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường với nhà đầu tư nước ngoài.
• Bảo đảm quốc phòng, an ninh.
• Tuân thủ quy định về đất đai nếu doanh nghiệp có đất tại đảo, khu vực biên giới hoặc ven biển.

Góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp

3.4. Đầu tư theo hợp đồng BCC, PPP

Đây là hai hình thức đầu tư theo hợp đồng. Nhà đầu tư hợp tác qua một bản thỏa thuận và không nhất thiết phải lập doanh nghiệp mới.

Hợp đồng BCC (hợp đồng hợp tác kinh doanh)

Theo khoản 14 Điều 3 Luật Đầu tư 2025, BCC là hợp đồng ký giữa các nhà đầu tư để hợp tác kinh doanh, chia lợi nhuận hoặc sản phẩm mà không thành lập tổ chức kinh tế.

• BCC có nhà đầu tư nước ngoài tham gia phải làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (Điều 22).
• Các bên lập ban điều phối để thực hiện hợp đồng. Nhà đầu tư nước ngoài được lập văn phòng điều hành có con dấu, tài khoản và được tuyển lao động (Điều 37).
• Trong quá trình hợp tác, các bên có thể dùng tài sản hình thành từ BCC để thành lập doanh nghiệp.

Hình thức này linh hoạt và tiết kiệm thủ tục, phù hợp với các dự án có thời hạn như dầu khí, viễn thông hay khai khoáng.

Hợp đồng PPP (đối tác công tư)

PPP là hình thức Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân, kể cả nhà đầu tư nước ngoài, cùng hợp tác xây dựng và vận hành công trình hạ tầng hoặc cung cấp dịch vụ công. Hình thức này chủ yếu áp dụng cho đường cao tốc, sân bay, nhà máy điện, cấp thoát nước…

4. Phân loại dòng vốn FDI

Không phải dòng vốn FDI nào cũng giống nhau. Việc phân loại đúng dòng vốn giúp bạn hiểu sâu hơn vốn FDI là gì và đọc chính xác các báo cáo về thu hút đầu tư. Có 2 cách phân loại dòng vốn phổ biến: 

4.1. Theo mục đích đầu tư (chiều ngang, chiều dọc, hỗn hợp) 

Cách phân loại này trả lời câu hỏi: Khoản đầu tư ở nước ngoài có liên quan thế nào đến hoạt động kinh doanh của nhà đầu tư tại nước nhà?

FDI theo chiều ngang (Horizontal FDI)

Nhà đầu tư mở cơ sở ở nước ngoài để sản xuất cùng loại sản phẩm hoặc dịch vụ như ở nước mình. Hiểu đơn giản, họ “nhân bản” mô hình kinh doanh sang một thị trường mới.

Mục tiêu: Mở rộng thị trường, đến gần khách hàng hơn, giảm chi phí vận chuyển và thuế nhập khẩu.

Ví dụ: Một hãng ô tô nước ngoài xây nhà máy lắp ráp tại Việt Nam để bán xe cho người tiêu dùng trong nước.

FDI theo chiều dọc (Vertical FDI)

Nhà đầu tư rót vốn vào một khâu khác trong chuỗi giá trị của chính ngành mình. Hình thức này chia làm hai hướng:

• Ngược chiều (Backward): Đầu tư về phía nguồn cung, như khai thác nguyên liệu hay sản xuất linh kiện đầu vào. Ví dụ: Một hãng điện tử đặt nhà máy sản xuất linh kiện ở nơi có chi phí lao động cạnh tranh.
• Xuôi chiều (Forward): Đầu tư về phía khách hàng, như mở hệ thống phân phối hay bán lẻ sản phẩm của mình ở nước ngoài.

Mục tiêu của FDI chiều dọc là kiểm soát chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào đối tác và tối ưu chi phí sản xuất.

Tìm hiểu thêm: Quản lý nhà nước về kinh tế

FDI hỗn hợp (Conglomerate FDI)

Nhà đầu tư rót vốn vào một ngành hoàn toàn không liên quan đến lĩnh vực kinh doanh hiện tại. 

Ví dụ: Một tập đoàn tài chính mua lại công ty du lịch hoặc thực phẩm ở nước ngoài.

Mục tiêu: Đa dạng hóa danh mục, phân tán rủi ro, tìm động lực tăng trưởng mới.

Thách thức: Nhà đầu tư thường thiếu kinh nghiệm vận hành trong ngành mới, nên rủi ro cao hơn hai loại trên.

Theo mục đích đầu tư (chiều ngang, chiều dọc, hỗn hợp) 

4.2. Theo tính chất dòng vốn

Cách phân loại này nhìn vào “thành phần” cấu tạo nên một khoản FDI. Đây cũng là cách OECD dùng để thống kê FDI trên toàn cầu. Một dòng vốn FDI thường gồm ba bộ phận:

Vốn chủ sở hữu (vốn cổ phần)

• Đây là phần vốn nhà đầu tư nước ngoài trực tiếp góp vào hoặc mua cổ phần của doanh nghiệp. Nó thể hiện rõ nhất quyền sở hữu và quyền điều hành của nhà đầu tư.
• Ví dụ: Công ty mẹ chuyển vốn sang để thành lập công ty con tại Việt Nam, hoặc mua lại 30% cổ phần của một doanh nghiệp Việt.

Lợi nhuận tái đầu tư

• Đây là phần lợi nhuận mà doanh nghiệp FDI làm ra nhưng không chuyển về nước, mà giữ lại để mở rộng sản xuất. Dù không có dòng tiền mới chảy qua biên giới, khoản này vẫn được tính là FDI.
• Ý nghĩa: Tỷ lệ tái đầu tư cao cho thấy nhà đầu tư tin tưởng và muốn gắn bó lâu dài với thị trường. Đây là tín hiệu tích cực về môi trường đầu tư của nước tiếp nhận.

Vốn vay nội bộ (giao dịch nợ giữa công ty liên kết)

• Đây là các khoản vay và cho vay giữa công ty mẹ và doanh nghiệp FDI, hoặc giữa các công ty cùng tập đoàn. 
• Ví dụ: Công ty mẹ cho công ty con tại Việt Nam vay để nhập máy móc.
• Lưu ý: hình thức này linh hoạt, nhưng cũng cần được giám sát để tránh tình trạng “vay nội bộ” nhằm chuyển giá, giảm lợi nhuận chịu thuế.

5. Vai trò của vốn FDI đối với nền kinh tế

Hiểu rõ vốn FDI là gì bạn sẽ thấy vì sao các quốc gia luôn cạnh tranh để thu hút dòng vốn này. Đây là mối quan hệ hai bên cùng có lợi, dù mỗi bên nhận về những giá trị rất khác nhau.

5.1. Đối với quốc gia nhận đầu tư

• Bổ sung nguồn vốn lớn cho tăng trưởng: FDI giúp nước tiếp nhận có thêm vốn để phát triển mà không phải đi vay hay tăng nợ công. Riêng năm 2025, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 38,42 tỷ USD, tăng 0,5% so với năm trước, và vốn thực hiện ước đạt 27,62 tỷ USD, tăng 9%. 
• Động lực chính của xuất khẩu: Đây là vai trò nổi bật nhất của khu vực FDI tại Việt Nam. Năm 2025, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 367,09 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu, tăng 26,1%, chiếm 77,3% tổng kim ngạch. Nói cách khác, cứ 4 đồng xuất khẩu thì hơn 3 đồng đến từ doanh nghiệp FDI. 
• Thúc đẩy công nghiệp hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Dòng vốn FDI tập trung mạnh vào sản xuất. Năm 2025, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo dẫn đầu với tổng vốn FDI đạt 21,01 tỷ USD, chiếm 54,7%. Nhờ đó, Việt Nam dịch chuyển dần từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ giá trị cao hơn. 
• Chuyển giao công nghệ và kỹ năng quản trị: Doanh nghiệp FDI mang theo dây chuyền hiện đại, quy trình quản lý và tiêu chuẩn quốc tế. Lao động Việt có cơ hội nâng cao tay nghề. Doanh nghiệp nội có thể học hỏi và trở thành nhà cung ứng trong chuỗi giá trị toàn cầu.
• Tạo việc làm và tăng thu ngân sách: Các nhà máy FDI tạo ra hàng triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp, đồng thời đóng góp vào ngân sách qua thuế, phí và tiền thuê đất.

Đối với quốc gia nhận đầu tư

5.2. Đối với nhà đầu tư nước ngoài

• Mở rộng thị trường tiêu thụ: Đặt nhà máy ngay tại nước sở tại giúp nhà đầu tư tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng. Họ có thể vượt qua rào cản thuế quan và tận dụng các hiệp định thương mại tự do mà nước đó đã ký để xuất khẩu sang nước thứ ba.
• Giảm chi phí sản xuất: Nhà đầu tư có thể chọn nơi có chi phí lao động cạnh tranh, gần nguồn nguyên liệu và hạ tầng logistics tốt. Nhờ đó họ hạ giá thành sản phẩm và tăng sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
• Hưởng ưu đãi đầu tư: Nhiều quốc gia đưa ra chính sách hấp dẫn để thu hút FDI. Tại Việt Nam, Luật Đầu tư 2025 quy định các ưu đãi như thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thông thường, miễn thuế nhập khẩu hàng hóa tạo tài sản cố định, và miễn, giảm tiền thuê đất cho dự án thuộc ngành nghề hoặc địa bàn ưu đãi (Điều 14, 15).
• Đa dạng hóa chuỗi cung ứng, phân tán rủi ro: Đầu tư ở nhiều nước giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại và đứt gãy chuỗi cung ứng, đây là chiến lược sống còn với nhiều tập đoàn đa quốc gia.
• Kéo dài vòng đời sản phẩm và công nghệ: Những công nghệ hoặc sản phẩm đã bão hòa ở nước nhà vẫn có thể phát huy giá trị tại thị trường mới nổi. Nhờ vậy, nhà đầu tư tiếp tục khai thác lợi nhuận từ tài sản sẵn có.

6. Ưu điểm và hạn chế của vốn FDI

Sau khi hiểu vốn FDI là gì và vai trò của nó, bạn cần nhìn nhận công bằng rằng FDI là một “con dao hai lưỡi”. Dòng vốn này mang lại nguồn lực to lớn, nhưng nếu thu hút thiếu chọn lọc, nước tiếp nhận cũng có thể phải trả giá về môi trường, sự phụ thuộc và thất thu ngân sách. Nắm rõ ưu và nhược điểm của nguồn vốn này sẽ giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư có góc nhìn tỉnh táo hơn về FDI.

Ưu điểm của vốn FDI 

• Không tạo gánh nặng nợ công: Khác với vốn vay nước ngoài hay ODA, FDI không phải hoàn trả gốc và lãi. Nhà đầu tư tự bỏ vốn, tự chịu rủi ro kinh doanh. Nhà nước không phải gánh nghĩa vụ trả nợ khi dự án thua lỗ.
• Nguồn vốn ổn định, gắn bó lâu dài: Vốn FDI nằm trong nhà xưởng, máy móc và dây chuyền sản xuất, nên khó rút đi đột ngột như vốn đầu tư chứng khoán. Nhờ vậy, nền kinh tế ít bị “sốc” khi thị trường tài chính thế giới biến động.
• Mang theo công nghệ và kinh nghiệm quản trị: Cùng với dòng vốn là dây chuyền hiện đại, quy trình chuẩn quốc tế và kỹ năng quản lý. Đây là những thứ nước đang phát triển khó tự xây dựng trong thời gian ngắn.
• Mở cửa ra thị trường thế giới: Doanh nghiệp FDI thường gắn với mạng lưới phân phối toàn cầu của tập đoàn mẹ, giúp hàng hóa “made in Vietnam” đi xa hơn. 
• Tạo việc làm, nâng cao thu nhập và tay nghề: Các dự án FDI tạo việc làm trực tiếp tại nhà máy và việc làm gián tiếp ở các ngành phụ trợ như logistics, dịch vụ, cung ứng linh kiện.

Ưu điểm của vốn FDI

Tìm hiểu thêm: Hội nhập kinh tế quốc tế

Hạn chế của vốn FDI

• Lợi ích giữ lại trong nước chưa tương xứng: Con số xuất khẩu lớn chưa chắc đồng nghĩa với giá trị lớn ở lại trong nước. Theo Báo Đại biểu Nhân dân, khu vực FDI đóng góp khoảng 20% GDP nhưng chỉ tạo ra 10% việc làm trong nước. Với kim ngạch xuất khẩu khoảng 500 tỷ USD, Việt Nam chỉ giữ lại khoảng 100 tỷ USD, tức 20%. Nguyên nhân là nhiều doanh nghiệp FDI nhập khẩu phần lớn linh kiện và chỉ lắp ráp tại Việt Nam.
• Liên kết với doanh nghiệp trong nước còn yếu: Tỷ lệ nội địa hóa ở các ngành chủ lực như điện tử hay thiết bị điện vẫn chưa đạt kỳ vọng. Vì vậy, hiệu ứng lan tỏa về công nghệ và năng suất từ khu vực FDI sang khu vực trong nước còn hạn chế. Thực tế này cũng cho thấy chuyển giao công nghệ không diễn ra tự động.
• Rủi ro chuyển giá, thất thu thuế: Một số doanh nghiệp có thể nâng giá nguyên liệu nhập từ công ty mẹ hoặc dùng các khoản vay nội bộ để “đẩy” lợi nhuận ra nước ngoài. Họ báo lỗ kéo dài nhưng vẫn mở rộng sản xuất, khiến ngân sách thất thu.
• Nguy cơ ô nhiễm và công nghệ lạc hậu: Nếu thu hút thiếu chọn lọc, nước tiếp nhận có thể trở thành nơi chứa dự án tiêu tốn tài nguyên hoặc dùng công nghệ cũ. Để hạn chế điều này, Luật Đầu tư 2025 quy định không gia hạn thời hạn hoạt động cho dự án dùng công nghệ lạc hậu, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường hoặc thâm dụng tài nguyên (khoản 5 Điều 31).
• Phụ thuộc vào quyết định của nhà đầu tư ngoại: Khi khu vực FDI chiếm tỷ trọng quá lớn, nền kinh tế dễ bị ảnh hưởng nếu tập đoàn mẹ thu hẹp sản xuất hoặc chuyển nhà máy sang nước khác. Doanh nghiệp nội cũng có thể bị lép vế khi cạnh tranh về vốn, lao động giỏi và thị phần.

7. Lời kết

Bạn đang loay hoay với bài luận văn về FDI, kinh tế quốc tế hay bất kỳ chủ đề nào khác mà deadline đã cận kề? Dịch vụ viết thuê luận văn tại VietGuru sẵn sàng đồng hành cùng bạn. Với đội ngũ có chuyên môn cao về kinh tế, tài chính và pháp luật, luận văn của bạn sẽ được xây dựng logic, trình bày đúng chuẩn học thuật và trích dẫn nguồn rõ ràng, minh bạch.

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã hiểu rõ vốn FDI là gì, cùng những đặc điểm, hình thức đầu tư, cách phân loại và vai trò của nguồn vốn này đối với nền kinh tế. FDI đã góp phần đưa Việt Nam hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng cũng đặt ra bài toán về giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Thu hút FDI chọn lọc, chất lượng cao sẽ là chìa khóa để biến vốn ngoại thành sức mạnh nội tại của nền kinh tế.

Nguồn tham khảo: 

1. OECD – OECD Benchmark Definition of Foreign Direct Investment (Fourth Edition): https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2009/10/oecd-benchmark-definition-of-foreign-direct-investment-2008_g1gh90bc/9789264045743-en.pdf
2. Luật số 143/2025/QH15 của Quốc hội: Luật Đầu tư: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/01/luat143-2025.pdf
3. Cổng thông tin Bộ Tài chính – Hỏi đáp về khái niệm nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo Luật Đầu tư 2025: https://portal.mof.gov.vn/hoidapcstc/home/cthoidap/162182
4. Báo Đấu thầu – Năm 2025, cả nước xuất siêu 20,03 tỷ USD (số liệu Cục Thống kê): https://baodauthau.vn/infographic-nam-2025-ca-nuoc-xuat-sieu-2003-ty-usd-post191866.html
5. Báo Đại biểu Nhân dân – Thay đổi tư duy thu hút vốn FDI: https://daibieunhandan.vn/thay-doi-tu-duy-thu-hut-von-fdi-10405756.html
6. Báo Thanh tra – Công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút hơn 21 tỷ USD vốn FDI năm 2025: https://thanhtra.com.vn/dau-tu-72A9E3223/cong-nghiep-che-bien-che-tao-thu-hut-hon-21-ty-usd-von-fdi-nam-2025-fd5a0d6d6.html